پاورپوینت پیشینه تاریخی و جغرافیایی تهران

پیشینه تهران
قدیمی ترین نقشه شناخته شده از تهران به سال ۱۲۳۷ هجری بازمی گردد و چهره شهر را در دوران صفویه و ابتدای حکومت قاجار به تصویر می کشد. پیش از کشف تمدن کهن قیطریه و یافته های باستانی در تپه های عباس آباد، بسیاری بر این باور بودند که پیشینه تاریخی تهران تنها به آثار باستانی اطراف شهر ری محدود می شود. اما حفاری های بعدی در تپه های عباس آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و محله دروس نشان داد که منطقه تاریخی قصران، در گذشته های دور محل زندگی اقوامی پویا و خلاق بوده که فرهنگ و تمدنی درخشان از خود بر جای گذاشته اند.

پس از حمله مغولان و ویرانی شهر ری، تهران رونق بیشتری یافت. بسیاری از مردم آواره ری به این ناحیه کوچ کردند و در همین دوره بود که گستره شهر به حدود ۱۰۶ هکتار افزایش یافت.

در سال ۹۴۴ هجری قمری، شاه طهماسب اول صفوی هنگام عبور از تهران، به سرسبزی باغ ها و زیبایی بوستان هایش دل بست و فرمان داد تا پیرامون آن بارو و خندقی حفر شود. این باروی محکم دارای ۱۱۴ برج ـ برابر با شمار سوره های قرآن ـ و چهار دروازه در چهار سوی شهر بود. مرزهای آن از شمال تا محدوده میدان توپخانه و خیابان سپه، از جنوب تا خیابان مولوی، از شرق تا خیابان ری و از غرب تا خیابان وحدت اسلامی (شاپور امروزی) امتداد داشت. در این دوران، وسعت تهران به حدود ۴۴۰ هکتار رسید.

در دوره حکومت شاه عباس اول صفوی (۹۹۶ تا ۱۰۳۸ قمری)، تهران رشد چشمگیری داشت. پل ها، کاروانسراها و کاخ های متعددی در این منطقه ساخته شد و در بخش شمالی برج و باروی طهماسبی، چهارباغی بزرگ و چنارستانی زیبا احداث گردید. این مجموعه بعدها با دیواری محصور شد و هسته اصلی کاخ گلستان و مرکز حکومت آینده را شکل داد.

در سده بعد، با قدرت گیری آقا محمدخان قاجار، تهران جایگاه تازه ای یافت. او در روز یکشنبه، یازدهم جمادی الثانی سال ۱۲۰۰ قمری، هم زمان با نوروز، در خلوت کریم خانی تاج شاهی بر سر گذاشت و رسماً تهران را به عنوان پایتخت ایران معرفی کرد. از آن پس، این شهر مسیر تازه ای را در تاریخ کشور آغاز نمود و به مرکز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران بدل شد.

نام تهران
درباره ریشه نام «تهران» دیدگاه های گوناگونی میان پژوهشگران وجود دارد. گروهی بر این باورند که واژه «ران» در پایان نام، به معنای دامنه کوه است؛ از همین رو «شمیران» را به معنای بالادست و «تهران» را به معنای پایین دست تعبیر کرده اند. برخی دیگر احتمال می دهند که «تهران» از واژه کهن «تهرام» گرفته شده باشد که به نواحی گرم و کم ارتفاع اشاره دارد؛ در مقابل، «شمیران» به مناطق سرد و کوهستانی گفته می شده است. نظریه ای دیگر نیز بیان می کند که دشت وسیع تهران در میان ارتفاعات البرز همچون گودی پدیدار می شده و از همین ویژگی طبیعی، نام «ته ران» به معنای «پایین دشت» بر آن نهاده شده است.

روستایی که هسته نخستین تهران امروزی را تشکیل می داد، پیش از ظهور اسلام نیز وجود داشته است. با گذشت زمان و در دوران پس از اسلام، نام آن در متون و مکاتبات به تدریج به شکل عربی «طهران» درآمد. با این حال، بسیاری از جغرافی دانان و نویسندگان آن دوره همچنان در آثار خود از همان صورت اصلی «تهران» استفاده کرده اند.

در دوران جنبش مشروطه، تحولات گسترده ای در زبان و ادبیات فارسی پدید آمد. یکی از این تغییرات، بازگشت به نگارش ساده تر و فارسی تر واژه ها بود. از همین زمان، نوشتن نام شهر به صورت «تهران» در میان نویسندگان و روزنامه نگاران رواج یافت. پس از تشکیل فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تأکید رسمی این نهاد بر به کار بردن املای «تهران»، شکل عربی آن یعنی «طهران» به طور کامل کنار گذاشته شد و صورت کنونی در نوشتار رسمی و عمومی تثبیت گردید.

جغرافیا و آب و هوای تهران
از دیدگاه زمین شناسی، جایگاه طبیعی تهران میان کوه های البرز در شمال و پهنه های کویری در جنوب، عامل اصلی شکل گیری ویژگی های خاص جغرافیایی این شهر به شمار می آید. این موقعیت سبب شده تهران سه بخش طبیعی متمایز شامل کوه، دامنه و دشت داشته باشد و اختلاف ارتفاع میان این نواحی، تنوعی چشمگیر در سیمای شهری پدید آورد.

تهران بر روی چند گسل فعال قرار گرفته و از مناطق زلزله خیز کشور محسوب می شود. این وضعیت زمین شناسی، همراه با گسترش نامتوازن شهر در طول زمان، همواره موضوعی مهم در برنامه ریزی شهری و ایمنی ساختمان ها بوده است.

اقلیم تهران به طور کلی معتدل و نیمه مرطوب است، اما تحت تأثیر ارتفاع و مجاورت با کوهستان، در شمال شهر هوایی خنک تر و مطبوع تر دارد، در حالی که مناطق جنوبی آن گرم تر و خشک ترند. در فصل زمستان، اختلاف دمای محسوس بین شمال و جنوب شهر به وضوح دیده می شود. پدیده وارونگی هوا نیز در این فصل به سبب تراکم آلاینده ها و سکون هوا از مهم ترین چالش های زیست محیطی تهران است.

وجود رودخانه های متعددی مانند دربند، درکه و کن در دامنه های شمالی، همراه با منابع زیرزمینی آب، از دیگر ویژگی های طبیعی این منطقه به شمار می رود. تفاوت نمای شهری تهران در نقاط مختلف نیز حاصل ترکیبی از عوامل طبیعی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی است. افزون بر آن، سازمان هایی مانند شهرداری تهران، وزارت کشور و شرکت مخابرات، هر یک تقسیم بندی های جداگانه ای از مناطق شهری ارائه داده اند که هرکدام بر پایه نیاز و کارکرد خاصی تنظیم شده است.

برج میلاد و مجموعه یادمان
مجموعه یادمان یکی از بزرگ ترین طرح های عمرانی و چندمنظوره شهر تهران است که در زمینی به وسعت حدود ۱۵ هکتار ساخته شده است. این مجموعه شامل برج مخابراتی و تلویزیونی میلاد، مرکز تجارت بین المللی، هتلی پنج ستاره، تالارهای بزرگ همایش، فضاهای فرهنگی و بخش های خدماتی گوناگون است. موقعیت جغرافیایی آن در جنوب شهرک غرب و شمال کوی نصر، در محدوده منطقه ۲ شهرداری تهران قرار دارد. از چهار سمت، بزرگراه های مهمی همچون همت در شمال، چمران در شرق، حکیم در جنوب و شیخ فضل الله نوری در غرب، این مجموعه را احاطه کرده اند.

عملیات اجرایی پروژه در سال ۱۳۷۵ خورشیدی آغاز شد و پیمانکاران ایرانی اجرای آن را برعهده داشتند. هرچند طرح فعلی در دهه هفتاد شمسی پایه گذاری شد، اما ایده اولیه ساخت چنین مجموعه ای ریشه در طرحی قدیمی تر به نام «شهستان پهلوی» دارد که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ طراحی و بخشی از آن نیز اجرا شده بود. برج میلاد و مجموعه یادمان در واقع بخشی از آن طرح بزرگ شهری به شمار می روند که بعدها با تغییراتی ادامه یافت.

برج میلاد، شاخص ترین بخش این مجموعه، سازه ای چندمنظوره و مدرن است که در شمال غربی تهران قرار دارد. این برج نه تنها بلندترین سازه ایران، بلکه چهارمین برج مخابراتی و هشتمین برج مرتفع جهان به شمار می آید. زیربنای کلی برج بیش از ۱۳ هزار متر مربع است و از نظر وسعت بخش رأس (Head Structure) در میان برج های دنیا رتبه نخست را داراست. طراحی خاص و ارتفاع چشمگیر آن باعث شده تا از بسیاری از نقاط شهر تهران قابل مشاهده باشد. به همین دلیل، برج میلاد امروزه به یکی از شناخته شده ترین نمادهای پایتخت ایران تبدیل شده است.

پیشینه و ساخت برج میلاد
برج میلاد و مجموعه یادمان، بخشی از پروژه وسیع «شهستان پهلوی» به شمار می روند که پیش از انقلاب اسلامی ایران طراحی شد و اجرای آن از همان زمان آغاز گردید. ایده احداث یک برج و تالار نمادین برای پایتخت در سال ۱۳۷۰ مطرح شد؛ این پیشنهاد در دوره شهرداری مسعود رجب پور به بررسی گذاشته شد و پس از بررسی ۱۷ مکان مختلف، محل کنونی برج در پایان سال ۱۳۷۲ به عنوان بهترین گزینه انتخاب گردید.

کلنگ ساخت برج میلاد در سال ۱۳۷۶، هم زمان با صد امین سالگرد تولد روح الله خمینی، بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، به زمین زده شد و نام «میلاد» برای آن انتخاب گردید. روند ساخت برج ۱۱ سال به طول انجامید. در هشت سال ابتدایی پروژه، تنها حدود ۴۰ درصد از برج تکمیل شد؛ با این حال، پس از اعمال تسریع در روند اجرایی، باقی مانده ۶۰ درصد ساخت در مدت ۳۰ ماه با سرعت قابل توجهی انجام گرفت و برج به شکل فعلی خود درآمد.